Nieuwsbrief najaar 2017

Door omstandigheden hebben we moeten besluiten om de ‘Nieuwsbrief najaar 2017’ pas eind november  a.s. te publiceren.
In deze Nieuwsbrief zal de reden voor deze maatregel worden verteld.

Vriendelijke groet,

Jo Latijnhouwers
secretaris Gedenkplaats Haaren

Triest bericht …

Annie Ramakers-Dahmen

Na weinig vragen en klagen en moedig dragen,
is moeder in haar eigenwijze wijsheid, naar haar eigen weg

Anny Ramakers-Dahmen

* 30 juli 1932             Roermond             7 augustus 2017

Lid in de Orde van Oranje-Nassau
Draagster van het Verzetsherdenkingskruis


 

Tot ons verdriet ontvingen wij dit droevige bericht.

Anny was een van de initiatiefnemers voor de Gedenkplaats, nu 17 jaar geleden. Niets was haar te veel om de realisatie hiervan van de grond te krijgen.
Vanuit Roermond trotseerde zij de elementen “weer en verkeer” om bij iedere vergadering of bijeenkomst aanwezig te zijn.
Als voorzitter van het eerste uur gaf zij mede het gezicht aan de Gedenkplaats.

Hoewel zij de laatste jaren ernstig kampte met haar gezondheid, bleef zij betrokken bij al het wel en wee in Haaren.

We zijn haar zeer erkentelijk voor haar tomeloze inzet en alle energie die ze ons schonk.

ANNIE, hartelijk dank hiervoor!!

kinderen Pieter Dourlein

Vandaag, 12 juli, brachten enkele familieleden (kinderen) van Pieter Dourlein een bezoek aan de Gedenkplaats Haaren.

Pieter Dourlein was een gedropte agent in het kader van het Englandspiel, die na zijn arrestatie gevangen gezet werd in Kamp Haaren. Op 29 augustus 1943 weet hij, samen met Johan Ubbink, te ontsnappen en na een lange reis door  België, Frankrijk, Zwitserland, Spanje en Gibraltar komen ze begin februari 1944 aan In Engeland!

De kinderen vertelden, dat het aanwezig zijn in de ruimten waar hun vader gevangen had gezeten en de ontsnappingsroute door het gebouw te volgen, een diepe indruk heeft gemaakt!

In de Nieuwsbrief najaar 2017 van de Gedenkplaats Haaren zal één van de dochters vertellen over hun indrukken.

Indrukwekkende rondleiding

Wij, fietsgroep “Vrouwen van toen”, hadden op 5 juli een rondleiding en waren na afloop hiervan allemaal erg onder de indruk van alles wat hier in de oorlog heeft plaatsgevonden. Vooral de verhalen over hoe de gang van zaken was e.d. heeft ons aangegrepen, zoals:

  • het verschil tussen gijzelaars en gevangenen
  • bij het brengen en halen van de was door familieleden proberen een briefje mee te smokkelen of naar elkaar te zwaaien
  • de binnenplaats die nu nog precies hetzelfde is (behalve de toen geblindeerde ramen) en waar de gevangenen gelucht werden
  • de intimidatie van gevangenen tijdens verhoren om bekentenissen te ontlokken
  • het ontruimen van het hele gebouw door boeren met karren, die daar 2 gulden per dag voor kregen
  • het “Englandspiel”, waarbij veel jonge mannen gevangen zijn genomen en de meesten gedood
  • het borduurwerk, gemaakt van uit een lint getrokken rode draadjes

Ook het gebouw met de prachtige gang en de kapel was indrukwekkend. Wel vinden we het erg jammer dat een gebouw met deze historie zo verloedert doordat het grotendeels buiten gebruik is.

En last but not least: de sprekende manier waarop Cees ons zijn verhaal vertelde maakte het voor ons een zeer fijne en zinvolle ochtend!

Dankjewel hiervoor!

Kranslegging BS De Klimop

13 april 2017

aankomstVanmiddag kwamen ca. 30 kinderen van groep 8 naar de Gedenkplaats Haaren, voor de jaarlijkse kranslegging.
Jaarlijks is dit een plechtige gebeurtenis, waarbij ook de burgemeester van de gemeente bij aanwezig is.

Voorafgaand aan deze plechtigheid heeft onze vrijwilliger Cees een gastles verzorgd in de klas, zodat de leerlingen weten en beseffen wat ze komen doen.
bij poortBij aankomst bij de ‘Poort der Zuchten’, een officieel herdenkingsmonument, kregen de kinderen weer een korte uitleg en konden ze vragen stellen. Verrassend welke vragen gesteld werden, zo verschillend!

Hierna hield Mevr. Zwijnsbergen, de burgemeester, een toespraak die heel toepasselijk was voor deze gebeurtenis en ook goed aansloot op de huidige situatie in de diverse oorlogsgebieden.

Nadat de grote krans tegen de poort was geplaatst, was er een minuut stilte en las een leerling een toepasselijk gedicht voor.
Ter afsluiting van deze mooie plechtigheid kon elke aanwezige (kinderen, begeleiders en belangstellenden) een rode tulp bij het monument leggen.

Dank aan de leerkrachten, kinderen, begeleiders, burgemeester, Cees en Annie voor de bloemen!

Opening expositieseizoen 2017-2018

Aan: Vrienden  Gedenkplaats Haaren
Haaren,    28 februari 2017

Geachte Mevrouw/Heer,

Namens het bestuur van de Stichting Vriendenkring Haaren 1940-1945 nodig ik u van harte uit om aanwezig te zijn bij de opening van seizoen 2017-2018 op zaterdag 13 mei 2017.
U bent welkom vanaf 13.00 uur, graag ontvangen we u in de Aula van het voormalig Groot Seminarie, Raamse Akkers 15, 5076 PC te Haaren.

prof. dr. Ernst M.H. Hirsch Ballin

prof. dr. Ernst M.H. Hirsch Ballin

Wij zijn heel blij dat we professor dr. Ernst M.H. Hirsch Ballin bereid hebben gevonden tijdens deze bijeenkomst een inleiding te houden over

“Vrijheid van meningsuiting
in samenhang met andere fundamentele rechten”

Hij is bij uitstek deskundig op het terrein van de fundamentele rechten van de mens en een gezaghebbend geleerde op dit terrein.
Eind 2016 werd hem tijdens de 89e Dies Natalis van de Universiteit Tilburg de eretitel “Universiteitshoogleraar” (distinguished university professor) toegekend.

Zijn bijdrage past uitstekend bij het thema van onze huidige, tijdelijke expositie over legale en illegale nieuwsvoorziening tijdens de oorlog, omdat tegenwoordig deze fundamentele rechten  opnieuw onder druk staan.  De expositie laat zien waar dat toe kan leiden.

Het volledige programma van deze dag:

Aanvang officiële opening 14.00 uur

  1. Welkom door de dagvoorzitter, presentatie Gedenkplaats Haaren
  2. Openingstoespraak door de loco-burgemeester van de gemeente Haaren, dhr. Johan M. van den Brand

Muzikaal Intermezzo

  1. Ontsteken van de kaars door kinderen van de basisschool van Haaren

Muzikaal intermezzo

  1. Inleiding door professor dr. Ernst M.H. Hirsch Ballin over ‘Vrijheid van meningsuiting in samenhang met andere fundamentele rechten’

Muzikaal intermezzo

  1. Gedicht, voorgedragen door leerlingen van de basisschool

Muzikaal intermezzo

  1. ‘Een oord van bang wachten’,  stand van zaken door dr. Peter Bak, schrijver- historicus, auteur van de integrale studie over kamp Haaren in oorlogstijd

Muzikaal intermezzo

  1. Korte herdenking, een minuut stilte, Wilhelmus, samenzang
  2. Afsluiting en uitnodiging voor de kranslegging bij de Poort der Zuchten
  3. Terug bij de Gedenkplaats, informeel samenzijn

De muzikale begeleiding is in handen van  het “Helvoirts klarinetkwartet”.

Het bestuur kijkt ernaar uit u te ontmoeten!

Jo Latijnhouwers, secretaris-coördinator

15-10-2016:

Sponsoractie boek

grafiek-sponsoring-16-10-15

 

Hartelijk dank aan alle schenkers!

Dankzij Uw bijdragen en toezeggingen zijn we inmiddels al een flinke stap dichter bij de realisering van het boek “Een oord van bang wachten”!
De schrijver, Peter Bak, is inmiddels begonnen met onderzoek: door ontelbare archieven spitten en overlevenden en nabestaanden interviewen.

De lotgevallen van zo’n duizend vooraanstaande politici, zakenlieden en andere notabelen die in het imposante Groot Seminarie als gijzelaar vastgehouden werden en van ca. 3000 verzetsstrijders die hier gevangen zaten, zijn in de loop der jaren fragmentarisch verteld, mondeling en op papier. Het hele verhaal van Kamp Haaren echter was nog niet geschreven, in tegenstelling tot andere gevangenissen en kampen, zoals Kamp Vught, Amersfoort, Westerbork e.a.

Om daadwerkelijk te kunnen gaan schrijven moeten we nog meer financiële middelen vinden waarvoor we nu hulp vragen aan allerlei fondsen…

Maar: alle bijdragen zijn nog steeds welkom!

Heeft u misschien nog geen bijdrage gegeven, dan kan dit natuurlijk nog steeds:

onze bankrekening is NL78RABO0118146106 ten name van Gedenkplaats Haaren
graag met vermelding ‘Bijdrage boek’ en uw naam en (post of mail) adres

Elke bijdrage is zeer welkom, maar sponsors van:

  • € 50 of meer ontvangen twee maal onze Nieuwsbrief in 2016
  • € 100 of meer ontvangen ook t.z.t. het boek ‘Een oord van bang wachten’
  • € 1000 of meer worden daarnaast nog vermeld op de pagina “Onze sponsors” (achter in het boek) en op onze website

 Voordelig schenken

Gedenkplaats Haaren is een ‘culturele ANBI’ stichting, dit houdt in dat schenkers van een speciale regeling gebruik kunnen maken.

Particulieren:

Particulieren die een bepaald bedrag doneren aan onze stichting, 125% van dit bedrag mogen aftrekken van hun inkomsten op hun aangifte inkomstenbelasting.
Voor meer info klik hier

Bij een eenmalige gift geldt hierbij wel een drempel van 1% van uw ‘verzamelinkomen’. Deze drempel vervalt als u periodiek, bijv. jaarlijks, elke kwartaal of elke maand, een bedrag schenkt, minimaal 5 jaar achter elkaar. De gift stopt uiterlijk bij uw overlijden.
Uw voordeel berekenen in dit geval?  Ga naar berekenen

Bedrijven:

Bedrijven die onder de vennootschapsbelasting vallen mogen 150% van de gift aftrekken op de aangifte vennootschapsbelasting.
Voor een berekening wat het voordeligst is in uw situatie: geven in privé of zakelijk in bijv. de BV, gaat u naar berekenen het

Meer info vindt u hier

 

Voortbestaan Gedenkplaats in gevaar

Persbericht d.d. 2-8-2016:

Voortbestaan Gedenkplaats Haaren in gevaar

 

Stichting Vriendenkring Haaren 1940-1945 en
ABS montage Haaren B.V. onderzoeken toekomst
Gedenkplaats Haaren op Landgoed Haarendael

 

Haaren, 2 augustus 2016 – Stichting Vriendenkring Haaren 1940-1945, beheerder van Gedenkplaats Haaren, en ABS montage Haaren B.V., de nieuwe exploitant van landgoed Haarendael, gaan onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om op landgoed Haarendael, Gedenkplaats Haaren voor een langere periode voort te zetten. Dit blijkt uit een gesprek dat heeft plaatsgevonden tussen bestuurders van Stichting Vriendenring Haaren 1940-1945, de heren J. Latijnhouwers en J. van Kollenburg en ABS montage Haaren B.V., de heer W. Vugts.

Aanleiding voor het gesprek is de recente ontwikkeling op landgoed Haarendael. Landgoed Haarendael, eigendom van stichting Cello, is per 1 juli 2016 langjarig verhuurd aan ABS Montage Haaren B.V.
Stichting Cello heeft het gebruik als huisvesting t.b.v. verstandelijk beperkte bewoners beëindigd in 2012. Via een voorgeschreven transparante en open biedprocedure heeft Cello het Landgoed verkocht aan een zustervennootschap van ABS Montage Haaren, eveneens eigendom van W. Vugts. De gemeente heeft aangegeven dat zij wil voorkomen dat Vugts het landgoed in gebruik neemt en heeft daartoe in 2013 de Wet Voorkeursrecht gemeente gevestigd op het landgoed, waardoor stichting Cello bij verkoop het Landgoed te koop moet aanbieden aan de gemeente Haaren. De gemeente Haaren heeft in 2014 een aanbod tot verkoop van Stichting Cello geweigerd.

Stichting Cello heeft per 1 juli 2016 het Landgoed langjarig verhuurd aan ABS Montage Haaren, die vanaf 1 juli 2016 voor Stichting Cello het Landgoed Haarendael exploiteert.
Eigenaar en exploitant zijn voornemens de bestemming van het landgoed te wijzigen binnen de kaders van de bestemmingen zoals aangegeven in de in 2012 unaniem door de gemeenteraad van Haaren aangenomen structuurvisie landgoed Haarendael. Er is een ruime periode van ca. 5 jaar uitgetrokken voor het wijzigen van de bestemming. Gedurende de bestemmingswijziging willen eigenaar en exploitant het landgoed gedeeltelijk in gebruik geven als tijdelijke huisvesting (voor o.a. buitenlandse seizoen-arbeiders). Eigenaar en exploitant zijn ook bereid mee te werken aan de eerder door het College en Gemeenteraad van Haaren aangegeven beoogde gewenste gebruik als Agrarische onderwijscampus en tijdelijk AZC. De gemeente had hiertoe eerder een overeenkomst gesloten met een ondernemer uit Tilburg. De gemeente Haaren heeft verschillende procedures geëntameerd tegen het huidige in gebruik geven aan (een onderneming) van de Haarense ondernemer Vugts en allen in eerste aanleg verloren. De gemeente heeft beroep aangetekend.  Vugts: “Het college toont zich een slecht verliezer en weigert met elk initiatief van mij en Cello mee te werken, anders dan bij haar eigen voorkeur kandidaat, pure willekeur!”

Stichting Cello heeft jarenlang de stichting Vriendenkring Haaren 1940-1945 gefaciliteerd en was bij machte dat financieel te dragen. De nieuwe exploitant ABS montage Haaren heeft aangegeven dat zij bereid is de Gedenkplaats Haaren onderdak te bieden, mits zij in staat gesteld wordt een gezonde exploitatie op het landgoed te voeren. Deze mogelijkheid wordt op dit moment door de gemeente Haaren niet mogelijk gemaakt!

Wim Vugts:

”Ik draag Gedenkplaats Haaren een warm hart toe en zie duidelijk de grote maatschappelijke waarde die Gedenkplaats Haaren heeft, voor de laatste nog levende mensen uit de generatie die op Haarendael geïnterneerd heeft gezeten en ook voor de nieuwe generaties om te blijven gedenken. Maar de gemeente werkt mij op alle mogelijkheden tegen en staat op geen enkele manier open om tot een redelijke exploitatie te komen. Daardoor loopt niet alleen het voortbestaan van Gedenkplaats Haaren gevaar, maar ook het verhelpen van het jarenlange achterstallige onderhoud van het voormalige Grootseminarie! Toch bijzonder. Enerzijds is de gemeente sedert 2012 verantwoordelijk voor de kwaliteit van Monumentenzorg. En anderzijds, du moment dat eigenaar en exploitant de handen in één slaan om een monument op te knappen en het poppetje de gemeente tegenstaat, doen ze er alles aan om kennelijk het onderhoud van het Monument economisch onhaalbaar te maken”.

Jo Latijnhouwers:

“Wij zijn Stichting Cello erkentelijk, dat zij zoveel jaren Gedenkplaats Haaren heeft kunnen faciliteren. Cello heeft ons er steeds op gewezen, dat zij bij eigendomswijziging geen garantie kan geven over het voortbestaan van deze facilitering. Als bestuur hebben wij steeds uitgesproken met elke nieuwe eigenaar onbevooroordeeld in overleg te willen treden over de voortgang van onze activiteiten, erop vertrouwend dat iedere nieuwe eigenaar het belang ervan inziet. Nu Cello de exploitatie van Haarendael verregaand heeft overgedragen aan ABS Montage Haaren B.V. van dhr. W. Vugts geldt die houding onverminderd ook voor dit bedrijf en deze ondernemer. Wij zijn verheugd met de positieve grondhouding van de heer Vugts om het gebruik van delen van landgoed Haarendael door Gedenkplaats Haaren voor langere tijd veilig te stellen. Wij hebben echter ook begrip dat daarvoor wel een voor Vugts dekkende exploitatie haalbaar moet zijn. Omdat de gemeente eerder liet aantekenen (Brabants Dagblad augustus 2015) dat Gedenkplaats Haaren op landgoed Haarendael zou blijven, hebben wij contact gezocht met het College en een gesprek gehad met wethouder van den Brand. Deze gaf echter aan in deze situatie niets voor de Gedenkplaats Haaren te kunnen betekenen…..”

ABS montage Haaren en Stichting Vriendenkring Haaren hebben afgesproken in de tweede helft van 2016 te onderzoeken in hoeverre een exploitatie van Haarendael kostendekkend is te krijgen, waarbij Gedenkplaats Haaren een langjarig gebruik zou kunnen bewerkstelligen. Diverse stakeholders in politiek en maatschappij zullen daartoe opgeroepen worden.

 

Antoon Gloerich

zijn leven voor en na 11 januari 1944

Gloerich - boekHans en Silvo Gloerich waren vandaag naar de Gedenkplaats Haaren gekomen, om het boek te overhandigen dat ze schreven over hun oom, resp. vader Antoon Gloerich.
Ze wisten dat hij tijdens de oorlog een zware tijd had gehad in Kamp Haaren, maar Antoon heeft er nooit over gesproken.

Tot en met 11 januari 1944 was Antoon een opgewekte kerel. Op 12 januari kwam hij in de Polizeigefängnis Lager Haaren en veranderde zijn leven…
Tot zijn (veel te vroege) dood in 1977 heeft hij het steeds moeilijk gehad en nooit gesproken over de gevangenschap in Haaren!

In 2013 begon de speurtocht van Silvo en Hans, een intensieve tijd met veel emoties en begrepen ze steeds meer van hun vader c.q. oom …
Ze vonden het “Persoonsrapport”, geschreven door C.D.M. van Exel, directeur Stichting 1940-1945, d.d. 4 februari 1965.  Hierin staat o.a.:
De gevangenschap in Haaren, welke geduurd heeft van 12 januari 1944 tot 5 september 1944, heeft hem psychisch zwaar aangegrepen. Van 12 januari 1944 tot 4 augustus d.a.v. is hij nimmer gelucht. De eerste 4 maanden heeft hij totaal geen contact gehad met andere gevangenen (de cellen links en rechts van hem waren leeg). Daarna kreeg hij contact met een dominee (via de waterafvoerbuis), die hem enigszins wist op te monteren…

Een mooi boek, vlot geschreven, overzichtelijk en goed gedocumenteerd.
NUR: 681 – Historische biografieën
Silvo Gloerich en Hans Gloerich

2x Lid in de Orde van Oranje-Nassau

Gedenkplaats Haaren is er trots op, dat vandaag, 26 april 2016, twee medewerkers een lintje opgespeld kregen!

Lintje Annie-RamakersOnze voorzitster, Mevr. Anny Ramakers-Dahmen, kreeg in haar woonplaats Roermond door burgemeester Mevr. Rianne Donders-de Leest de versierselen opgespeld.
Dit voor haar meer dan drie decennia lange inzet, om alles wat betreft de gevolgen van de tweede wereld oorlog een plaats te geven en de verschrikkingen van die tijd niet te vergeten door herdenkingen te organiseren.
Onder al deze activiteiten was ook het mede oprichten en voorzitterschap van de Gedenkplaats Haaren. Helaas moest zij vorig jaar deze functie opzeggen wegens ziekte.

Hartelijk gefeliciteerd Anny, met deze welverdiende onderscheiding en heel veel dank voor je grote inzet!!

 

Lintje Jan v K. BDaarnaast kwam de Haarense burgemeester, Mevr. Jeannette Zwijnenburg- van der Vliet, naar Kasteel Nemerlaer om onze medewerker Jan van Kollenburg te eren met eveneens de versierselen behorend bij de Orde van Oranje-Nassau.
Zijn verdienste die leidde tot deze onderscheiding is vooral zijn inzet voor Cello gedurende 40 jaar!
Vanuit Cello was hij ook medeoprichter en bestuurslid van de Gedenkplaats Haaren.  Door de ziekte van Anny Ramakers, tot vorig jaar onze voorzitter, is Jan nu waarnemend voorzitter van onze stichting.

Proficiat Jan, met deze mooie onderscheiding en dank voor alles wat je voor de Gedenkplaats Haaren doet!

Missen-uitje

18 april 2016

Ons “Missen-uitje” naar Haarendael was een geweldige, verrassende middag!

Onze gepassioneerde verteller Cees, begon zijn verhaal bij de poort, via de oprijlaan naar de prachtige oude bomen voor het gebouw en daarna naar binnen.
Wat een groot complex!

Cees liet ons op een zeer boeiende manier kennis maken met het oorlogsverleden van Haarendael, door b.v. foto’s, oude documenten, een rondleiding door het gebouw én zijn vertelkunst.
Groot respect voor de vrijwilligers die dit verleden op deze manier in herinnering houden!

Groetjes,
Ans
’t Is Miss,
Oisterwijk

Uitnodiging opening nieuwe expositie

legale & illegale

NIEUWSVOORZIENING

tijdens de oorlog

zaterdag 14 mei 2016

ontvangst vanaf 13.00 uur   –   aanvang programma 14.15 uur
Gedenkplaats Haaren, Landgoed Haarendael, Raamse Akkers 15, Haaren

Programma

  1. Welkom door dagvoorzitter en presentatie Gedenkplaats Haaren
  2. Openingstoespraak door mw. J. Zwijnenburg-Van der Vliet, burgemeester van de gemeente Haaren
  3. Ontsteken van de kaars door mw. Anny Ramakers-Dahmen en kinderen uit Haaren
  4. Inleiding op de expositie door mw. Gerdi Verbeet, voorzitter Nationaal Comité 4 en 5 mei
  5. Gedicht, voorgedragen door leerlingen van groep 8 van de basisscholen in Haaren
  6. Afscheid van de voorzitter van ‘Vriendenkring Haaren 1940-1945’, mw. Anny Ramakers- Dahmen; toespraak door dhr. Antoon van Hedel, voorheen bestuurslid van Gedenkplaats Haaren
  7. Toelichting op projecten van de Gedenkplaats Haaren door mw. Lies Pijnenburg, PR-medewerker Gedenkplaats Haaren
  8. Wilhelmus, samenzang
  9. Afsluiting en uitnodiging voor kranslegging bij de Poort der Zuchten
  10. Informeel samenzijn

Tussen de diverse programmaonderdelen 5 muzikale intermezzo’s, verzorgd door de Haarense zangeressen

Marleen Achten en Anna Verhoeven

met begeleiding op piano door Gerard Verhoeven

Ook u bent van harte welkom!!

Meer info

BS Klim-op bezoekt Gedenkplaats

Woensdag 13 april 2016

BS de Klim-op bij de Poort der Zuchten

BS de Klim-op bij de Poort der Zuchten

Veertig kinderen van de basisschool de Klim-op stappen om half 11 bij school op hun fiets, om samen naar de Gedenkplaats Haaren te rijden.
Al enkele weken hebben ze zich verdiept in de geschiedenis van het oude Groot Seminarie, met name in de periode van 1940 tot 1944, de oorlogsjaren!

In september 1941 werd het hele landgoed in beslag genomen door de Nazi’s, die er tot oktober 1944 gijzelaars en gevangenen hebben opgesloten.

even een glaasje drinken ...

even een glaasje drinken …

Eerst fietsten de kinderen naar de ‘Poort der Zuchten’, door de gevangenen zo genoemd omdat ze via deze mooie poort, in een mooie omgeving, naar hun cel werden gebracht!
Nadat Cees (van Roessel) hier verteld heeft wat er tijdens de oorlog bij deze poort gebeurde, stappen de kinderen weer op de fiets en gaan ze naar het imposante gebouw.

Allereerst naar de grote aula, om een glaasje fris te drinken.

in de verhoorkamer ...

in de verhoorkamer …

Daarna wordt de groep in twee kleinere groepjes gedeeld en beginnen ze, onder leiding van de gidsen Cees van Roessel en Henk van Helvert, aan de rondleiding door het gebouw, door dezelfde gangen en kamers, waar ook de Nazi´s en de gevangenen hebben rondgelopen …
Ze staan in de grote kapel, in de verhoorkamer, lopen over de binnenplaats waar de gevangenen ‘gelucht’ werden, zitten even in een echte cel, bekijken de portretten van de 54 geheim agenten, die hier in het kader van het spionagespel ‘Englandspiel’ opgesloten waren en berecht werden. In de rechtszaal van de Nazi’s hangen nu hun portretten en wordt hun verhaal verteld.

Indrukwekkend!

De beschikbare tijd was uiteindelijk toch te kort om álles te kunnen zien, maar daarvoor komen ze nog maar een keertje terug, misschien met hun ouders, broertjes en zusjes.