Historie & Heden

Gedenkplaats Haaren

De ‘Gedenkplaats Haaren’ is gevestigd in het gebouw van het vroegere ‘Groot Seminarie ’s Hertogenbosch’, waar tijdens de Tweede Wereldoorlog, van 1941 tot 1944, daadwerkelijk de ‘Polizei- und Untersuchungsgefängnis Lager Haaren’ was ondergebracht!
Op initiatief van twee ex-gevangenen, Hetty Voûte en Gisela Wieberdink-Söhnlein, is in deze voormalige gevangenis een gedenkplaats c.q. museum gerealiseerd, om nooit te vergeten wat hier in die donkere periode gebeurde!

Opening Antoon v Hedel - Jan Kreeuwen - Leonie v Rooy

Opening
Antoon v Hedel – Jan Kreeuwen – Leonie v Rooy

Op 9 september 1998 werd de stichtingsakte van ‘Stichting Vriendenkring Haaren 1940-1945’ ondertekend!
Deze vriendenkring is de organisator van de ‘Gedenkplaats Haaren’, de officiële opening hiervan was op 13 mei 2000, met de eerste expositie. Helaas heeft Hetty Voûte dit niet meer kunnen meemaken.

De kapel en diverse andere ruimtes binnen het gebouw, zijn aan de stichting ter beschikking gesteld.
Met jaarlijks wisselende tentoonstellingen worden het verblijf van de ruim 4300 gevangenen en gijzelaars hier in beeld gebracht.
Daarnaast organiseert de stichting ook diverse andere activiteiten (zie hiervoor Activiteiten).

uitgebreide info

Dagelijkse bedrijfsvoering

Vanaf het allereerste begin wordt  de Gedenkplaats Haaren ‘gerund’ door louter vrijwilligers!
Hoewel geen professionals in dit vakgebied, hebben ze toch een waardevol monument opgericht en uitgewerkt tot wat het nu is:

  • een authentieke plek van herdenking, waar veel oud-gevangenen, gijzelaars en steeds meer familieleden hiervan komen om te herinneren en te gedenken
  • een indrukwekkend oord waar een breed publiek, jong en oud, herinnerd wordt aan de gebeurtenissen die zich hier in de Tweede Wereldoorlog hebben afgespeeld en daarmee bijdragen aan het besef, dat rechten van de mens en fundamentele vrijheden van levensbelang zijn voor veiligheid, geluk en welvaart!

In de loop der jaren zijn de werkzaamheden van de vrijwilligers steeds verder uitgebreid. Veel tijd is besteed aan het onderzoeken, uit zoeken, zichtbaar maken en vertellen. De laatste jaren echter is daarnaast ook veel tijd nodig voor onderhoud van het gebouw, zodat de Gedenkplaats (na het vertrek van Cello) behouden kan blijven.

Gedenkplaats Haaren ontvangt geen subsidies van lokale, regionale, provinciale en/of landelijke overheden. Dit vraagt een grote inzet en vindingrijkheid van de vrijwilligers.
De broodnodige inkomsten worden gegenereerd middels rondleidingen, filmvoorstellingen op verzoek, openstelling van exposities en een deel van het gebouw (maart t/m oktober).
Daarnaast hebben we ook een kleine groep Vrienden, waarvan we jaarlijks een bescheiden bijdrage ontvangen.

Maak kennis met onze vrijwilligers.
Een enkel gezicht zult u misschien herkennen van een bezoek, een rondleiding of de jaarlijkse open dag, maar ook de vrijwilligers op de achtergrond (de onderhoudsmensen) willen we ‘een gezicht geven’!

 

Poort der Zuchten

Poort 573-416 C borderDe monumentale toegangspoort naar de ‘Polizei und Untersuchungsgefängnis Lager Haaren’ stond (en staat nog steeds) langs de weg van Den Bosch naar Tilburg en als zodanig vrij bekend bij de bevolking. Tijdens de oorlog werd deze poort echter, voor ongeveer 4100 gijzelaars en gevangenen, de toegang tot een gedwongen, onzeker en ellendig bestaan in wat eens een mooi landgoed was.
Nu is deze monumentale poort de toegang tot de ‘Gedenkplaats Haaren’.

uitgebreide info    

 

Het gebouw

Gebouw-1898 - 550 A1839:
Het ‘Groot-Seminarie bisdom ‘s Hertogenbosch’, gesticht in 1798 en tot dan gevestigd in de stad, verhuist naar het nieuwe ‘Groot Seminarie Haaren’, gelegen ‘aan den steenweg van ‘s Hertogenbosch naar Tilburg te Haaren’.

8 september 1941:
Het gebouw wordt gevorderd door de Nazi’s en op 12 september is het gehéél ontruimd, ‘zelfs geen punaise zat nog in de muren’!
Op 15 november 1941 arriveren de eerste gevangenen, ‘Amersfoorters, en een dag later volgen de ‘Indische gijzelaars.

Januari 1943:
De laatste gijzelaars worden overgebracht naar Beekvliet (St. Michielsgestel). Er waren al gevangenen, maar het aantal werd nu flink opgehoogd.

5 september 1944: Dolle Dinsdag
De Duitsers verlaten hals over kop ‘Kamp Haaren’, de nog aanwezige gevangenen werden gedeporteerd naar Vught.

26 Oktober 1944:
Bevrijding van Haaren. Het gebouw wordt korte tijd in gebruik genomen door de Engelse bevrijders en daarna werd het ‘Canadian Head Quarters’.

15 mei 1945:
De laatste bevrijders vertrokken en lieten een geheel vervuild, kapot en onteerd Groot Seminarie achter. De Zusters van Moerdijk (die geen tehuis meer hadden) namen er hun intrek en hebben gedurende de maanden juni en juli het gebouw schoongemaakt. De priesterstudenten maakten aanstalten om weer terug te gaan naar hun Groot Seminarie, maar de UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration) nam het in bezit.

8 Maart 1946:
De UNRRA heeft het gebouw verlaten en de priesterstudenten keren weer terug naar het ‘Groot Seminarie’.

1967:
De priesteropleiding stopt, het Groot Seminarie wordt ontruimd na 128 jaar!
Het landgoed wordt verkocht en krijgt een andere bestemming: een thuis voor verstandelijk gehandicapten onder de naam ‘Huize Haarendael’.

9 September 1998:
De ‘Gedenkplaats Haaren 40-45’ krijgt de kapelgang, het atrium van de kapel/kerk in gebruik, terwijl de refter (ziekenzaal tijdens de bezetting) en de aula van het gebouw ook gebruikt kunnen worden bij herdenkingen en bijeenkomsten.

16 januari 2012:
Cello verhuist na 44 jaar van ‘Huize Haarendael’ (het oude Groot Seminarie) alle bewoners en begeleiders naar hun nieuw gebouwde onderkomens in het dorp Haaren. Stichting Cello wil het landgoed (33 ha.) met alle bebouwing (24.865 m2) verkopen.
De ‘Gedenkplaats Haaren’ is echter verzekerd van blijvend gebruik van de ruimten die nu ingericht zijn als museum en expositieruimte.

uitgebreide info

Terug